 7 Mayisda, Sacremento’daki
Pipeworks’de, Brian Voyles antrenman salonundaki
gerekli olan lider düsüs testini gerçeklestiriyordu.
10-11mtlik dik rotaya tirmandi
KIRILMA NOKTASI – POINT BREAK
Bir Ip Yapay Duvarda Koptu
154. sayi Rock & Ice
KAZANIN OLUSUMU: 7 Mayisda, Sacremento’daki
Pipeworks’de, Brian Voyles antrenman salonundaki
gerekli olan lider düsüs testini gerçeklestiriyordu.
10-11mtlik dik rotaya tirmandi; son bolta klibini
yapti ve yaklasIk boltun 1,5 mt üzerinde deneme için
kendini birakti. Ipi gerilmeden önce 3-3,5 mtlik bir
düsüs – ardindan ip koptu. Voyles salonun yastikli
zeminine 6,5 mt’den düstü. Sirt agrisi sIkayetiyle
yakindaki hastaneye kaldirildi. Incelendikten sonra
ciddi bir yaralanmasi olmadigina karar verildi ve
taburcu edildi.
KAZANIN ANALIZI: 11 mtlik ipteki 3,5 mtlik düsüs
0.28’lik düsme faktörü ile görece yumusaktir. CEN
sertifikali iplerin en az 5 kere 1.77 faktörlük
düsüsü tutmasi beklenir ki, bu gerçek hayatta taklidi
mümkün olamayacak kadar ciddi degerdir. Tirmanis
ipleri kopmayacak sekilde tasarlanmistir, ama bu
koptu. Peki nasil oldu ? Ip Black Diamond’un 10,5
mmlik tek ipiydi, 2000’de üretilmisti ve 2002’de satin
alinmisti. Sekil olarak iyi durumda oldugu ve seyrek
kullanildigi bildirildi. Kopmasindan önce, 2 yada 3
kere küvette yikanmisti ve her zaman ip torbasinda
saklaniyordu, ve az miktarda yumusak düsüs
yakalamisti.
Ipe girilen 8’li dügümünün 3 mt üstünden ip temiz
sekilde kopmustu ve ilk olarak keskin bir tutamak yada
karabinadaki keskin bir bölgenin ipi kestigini
düsündürdü. Yapilan mikroskobik inceleme fiberlerin
büyük bir kisminin temiz biçimde kirildigini gösterdi,
kesim ile olusabilecek bir hata.
Kesim de olusabilecek hata yaygin degildir. Ama yük
altindaki ipler çok kolay kesilebilir ve kazalarda,
genelde ölümcüldür, lider ipi keskin kaya sayesinde
büyük zarar görür. Daha yaygin olani, bir çok ip
kismen kesilmistir, “iç hasarlar” (core shots)
olusmustur, bunlar kayaya yaslanip dikilen, yipranmis
bir karabinanin ince kenarindan ipin akmasi sonucu
yada karabinanin kapisinin iç tarafindaki keskin
kenarindan dolayi olabilir.
Test rotasinin dikkatlice incelenmesi, sabit
ekspresler ve karabinalarla ipi kesecek hiçbir seyin
bulunmadigini ortaya koyuyor. Black Diamond’dan Kolin
Powick ayni malzeme ve ipin geri kalaniyla kazayi
tekrar canlandirmayi bile denedi. “Tutamak ve
karabinalara ipi taktirarak ipin kesilmesine sebep
olmayi denememize ragmen, kesmeye yaklasamadik bile”
diye rapor ediyor Powick.
Bundan baska, tirmanis testi öncesinde, Voyles’in
emniyetçisi ve ayni zamanda ipin sahibi Dan Sobieski,
arap saçi olan ipi çözmeye çalisirken tüm ipi iki defa
elden geçirmisti. Ipin iyi durumda oldugunu ve eger
bir kesIk olsaydi bunu hissedecegini söylüyor.
Ip Rhodia’ya gönderildi, Avrupa’daki bir kimyasal
üreticisi tirmanis ipleri için naylon tedarik ediyor.
Kimyasal analiz yürütüldükten sonra, Rhodin ip
yirtiginin oldugu yerde sülfürik aside rastlandigini
bildirdi. Sülfürik asit, arabanizdaki gibi kursun-asit
bataryalarin içindeki elektrolittir, Amerika’da pek
çok kimyasaldan çok daha fazla miktarda üretilir. Her
gün kullandigimiz ürünlerin çogunda, örnegin yapay
gübrede, yapistiricida, ahsap koruyucularda, kagit ve
bez parçasiyla tikanan giderin çözülmesini saglayan
lavabo açicisinda bulunur. Sülfürik asit gerçekten çok
asindiricidir, sadece buhari naylon parçalayabilir ve
tespit edilemez hasarlar verebilir. En az üç baska ip
düsük yük altinda kopmustu ve üçüne de sülfürik asit
bulasmisti. O kazalara ait raporlar Pit Schubert’in
“Sicherheit und RisIko” adli kitabinda bulunmaktadir.
Kazanin gizemi devam eder. Sobieski ipinin hiçbir
zaman bir akü ile temas etmedigini, yada akü yaninda
yada sülfürik asit içeren baska bir ürünün yaninda
muhafaza edilmedigini bildirdi. Ayrica ipin her zaman
kendi mülkiyetinde oldugunu, hiç ödünç vermedigini, bu
yüzden baska kimsenin ipi pisletmis olamayacagini
söyledi.
Sadece tek bir sefer ip sülfürik asitle temas etmis
olabilir diyor Sobieski, o da ipi torbasindan çikarip
otopark alaninda toplayip düzeltirken olabilir. Belki
bir araba aküsü burada akmis olabilir. Sülfürik asit
ipe nasil bulasti -ve tuhaf biçimde tam da en üstteki
ekspreste agirligin bindigi noktaya- asla
bilinemeyecek.
ALINACAK ÖNLEMLER: Ipin uygun sekilde muhafaza
edilmesi ve kontrol altinda idaresi yipranma izlerini
takip etmek ve kullanmak kadar önemli. Ipi daima temiz
bir ip torbasinda saklayin, dolapta ve sülfürik asit
içermesi mümkün olan ürünlerin yanina koymayin. Ipi
asla arkasinda akü tasimasi yapilan bir arabanin
bagajina yada garajin zeminine atmayin. Fazladan önlem
olarak, ipi kafa lambasi ve kablosuz matkap pili dahil
tekrar doldurulabilir bütün pil ve akülerden uzak
tutun. Geleneksel çinko ve alkaline piller sülfürik
asit içermezken, naylona zarar verebilen baska
asindirici maddeler içerebilirler.
Ipinizi uzak tutmaniz gereken diger solventler,
çamasir suyu, dezenfektan ve tuz ruhu, karinca asidi
ve kalsiyum kloride’dir. (otoyollarda buzlari eriten
madde)
ÇEV: Demir Aydemir |
|
Son Güncelleme ( Tuesday, 25 March 2008 )
|
