 Geçtigimiz yaz, Las Vegas’in
disindaki tirmanisçilar arasinda popüler olan Red Rock
Doga Koruma Alaninda, Phil Wilkes adindaki 4 yil
deneyimli ve birkaç deneme ile 5.11 derecelere kadar
çikabilen hevesli bir lider tirmanici, bölgenin yol
kenarindaki kalabalik kayaliklarindan uzakta sakin bir
tirmanis ariyordu.
KÖTÜ SÜRPRIZ - NASTY SURPRISE
Kirilan bir tutamak, VII+ lider çikabilen tirmanicinin
VI- derecede düsmesine neden oldu.
133. sayi Rock & Ice
KAZANIN OLUSUMU: Geçtigimiz yaz, Las Vegas’in
disindaki tirmanisçilar arasinda popüler olan Red Rock
Doga Koruma Alaninda, Phil Wilkes adindaki 4 yil
deneyimli ve birkaç deneme ile 5.11 derecelere kadar
çikabilen hevesli bir lider tirmanici, bölgenin yol
kenarindaki kalabalik kayaliklarindan uzakta sakin bir
tirmanis ariyordu. Phil ve partneri, “second pullout”
diye bilinen otopark yerinden yaklasIk 45 dakikalik
bir yürüyüs mesafesindeki Calico tepelerindeki Great
Red Book bölgesine gitmeye karar verdiler. Kayaliga
geldiklerinde, Wilkes isinmak için 5.8 derecelik ve
ilk boltu yerden 7-8mt yükseklikteki rotayi seçti.
Wilkes rehber kitaptan rotayi inceleme zahmetine
girmese de, açikça görülen ilk serbest çikilacak kisim
onu kaygilandirmisti. Kisa bir zihinsel mücadelenin
ardindan, 5.11’lik bir tirmanici olan Wilkes, 5.8’de
düsme ihtimalinin son derece zayif oldugunu düsündü.
Ipe girdi ve pas rengi kayaya tirmanmaya basladi.
Ilk basta her sey iyi gidiyordu. Wilkes orta
zorluktaki cilali tutamaklarin hizasindan bolta
yöneldi. En az dirençli yolu seçiyordu, sonunda
kendini bolta uzanma mesafesinde buldu. Ama klibi
yapamadan önce sag ayak tutamagi yerinden koptu.
Wilkes genelde bir kask taktigini, hatta kendisini
“aptal” gibi hissettirse bile çogu zaman kayadaki tek
kask kullanan kisi oldugunu söylüyor. Allahtan, o gün
aptali oynuyordu ve kaski kafasindaydi.
Wilkes çok fazla hatirlayamasa da, 8 metrelik düsüsüne
tanik olanlar, tam dik olmayan duvara 2 kere kafasini
çarptigini söylüyorlar, kaski herhangi bir kafa
yaralanmasini önlemisti. Maalesef, yere çarptiginda
sag bacagi darbenin bütün siddetini hissetti, kaval
kemigi parçalandi ve Las Vegas yakinlarindaki bir
hastaneye kaldirildi.
KAZANIN ANALIZI: Örnek olay olarak ele alindiginda,
Wilkes kazasi yaygin bir kazadir-neredeyse bütün lider
tirmanicilar bir keresinde yada daha çok kez, kendi
derecelerinden birkaç derece daha düsük ama korumasiz
emniyetsiz rotalarla ugrasmak durumunda kalmislar,
kendi deneyim ve yeteneklerine güvenerek beladan uzak
durmaya çalismislardir. Wilkes’in durumu da kesinlikle
aynidir, ve tutamak kirilmamis olsaydi olaysiz bir
sekilde rotayi bitirmis olacakti.
Sonradan anlasildigi üzere, Wilkes daha farkli bir sey
yapilamayacagini ve kazanin tamamen kötü sans oldugunu
söylüyor. Wilkes kesinlikle her seyi dogru yapmis
gözüküyor: Rota hattini incelemek için zaman tanidi,
lider olarak acele etmedi ve kaskini takti. Tirmanis
pek taninmayan bölgede oldugu için dikkat etti çünkü
kaya, Red Rock’un daha çok ziyaret edilen rotalarina
göre biraz tozlu toprakli ve daginikti. Gerçekten de,
en azindan bir rehber kitap bölgenin çürük kaya
yapisina sahip oldugunu yaziyordu.
Bunlara ek olarak, Wilkes’in tirmanis denemesinden 3
gün önce yagmur yagmisti. Red Rocks’daki gibi
gözenekli geçirgen kumtasi neme maruz kaldiginda kolay
dagilmasiyla ünlüdür. (Kumtasi bölgelerindeki çogu
tirmanici tamamen kurumadikça kayadan uzak
durmaktadir.) Yagmurun ardindan 3 günlük bir bekleme,
belki yeterlidir, belki degildir. Tutamagin neden
kirildigi bilinmeyen olarak kalacaktir. Her seye
ragmen, çürük kaya yada son yagan yagmur Wilkes’in
kararini etkilememistir. Kazadan kaçinmak için
yapabilecegi tek sey tirmanmamak olurdu, yada daha iyi
durumdaki bir rotayi seçecekti. “Tirmanis
hesaplanabilir risk demektir” diyor Wilkes ve ekliyor
“Ben hesabimi yaptigimi düsünüyordum, bazen denklemler
bizim bekledigimiz gibi çikmiyor.”
ALINACAK ÖNLEMLER: Tutamaklar kirilabilir ve
kirilirlar-ve saglam sandiklarimiz bizi savunmasiz
yakaliyor. Uygulayabildigimiz kadar az agirlik vermeye
çalistigimiz, açikça belli olan çürük kayada bile,
zar zor agirligimizi verdigimiz bir tutamagin aniden
kirilmasindan kendimizi kurtarmak neredeyse
imkansizdir. Mümkün oldugunca güvenli kalmanin tek
yolu bütün tutamaklar kirilabilecekmis gibi tirmanmak
ve daha iyi bir düsüsle kendimizi korumaktir. Süpheli
tutamaklara elle vurmak yardimci olabilir. Içi bos,
yankili bir ses tutamagin kötü yerlestigini gösterir.
ÇEV: Demir Aydemir |
