 Bizim gibi buranin yerlileri gizli tehlikelerin
farkindadir. Tüm boltlu tirmanislariyla, sert
dereceleriyle ve çok az kolay rotasiyla Rifle, genelde
5.12’de isinan tirmanisçilari kendisine çeker.
Bulin dügümü yine çözüldü
144. sayi Rock & Ice
KAZANIN OLUSUMU: Rifle, Colorado: Spor tirmanis
cenneti mi yoksa ufalanan çürük kaya yigini mi ?
Kimileri övüyor, kimileri sövüyor.
Bizim gibi buranin yerlileri gizli tehlikelerin
farkindadir. Tüm boltlu tirmanislariyla, sert
dereceleriyle ve çok az kolay rotasiyla Rifle, genelde
5.12’de isinan tirmanisçilari kendisine çeker.
Bölgenin iyi bilinmesine ve spor rotalarin görece
güvenli olusuna ragmen her yil burada garip seyler ve
kazalar çok olur, ve tamamen tirmanisçilarin
yogunluguna baglidir. Eger bir ekspres vücut agirligi
altinda patlarsa, kesin Rifle’da olmustur
diyebilirsiniz. (oldu da) Iyi tirmanisçilar hep
tecrübeli emniyetçilerle takilir. Iki kisi
parmaklarini kaptirdi (bir parmak, bir basparmak) ve
popüler sektörlerden biri aniden komple yikilarak kaya
ve boltlardan olusan bir moloz yigini haline geldi.
Belki, bütün bunlardan sonra, günesli bir nisan günü,
basarili bir tirmanisçinin 5.12 b’lik rotada 21 mt.
yukaridayken ipinin kemerinden kayarak gitmesi ve ipin
düsmesi hiç kimseyi sasirtmadi.
KlasIklerden Easy Skankin’ rotasini toprope çikan
Joanne Tuohy rotanin bilindik hamlelerinden kolayca
tirmanirken, kilidin üstlerinde güzel bir kovada
kollarini dinlendiriyordu, emniyetçisi de ip bosunu
toplamisti – tirmanis ipi emniyet kemerinden hizlica
çekildi. Iç güdüsel olarak, yakaladi, DUR ! diye
bagirdi. Artik çok geçti.
Emniyetçisi Lee Sheftel ve etrafta toplananlar ipinin
asagiya uçusunu sadece dehset içinde izlediler. Sakin
bir sekilde 60 cm asagiya ulasarak en son ekspresi
yakaladi ve egilerek kemerini buna bagladi. 10 dk.
sonra baska bir arkadasi hizli bir kurtarma operasyonu
gerçeklestirdi; Danny Robertson fazladan yukari
çikardigi bir ipi onun boltuna ve bir asagidaki bolta
da klipleyerek, indirmek için bekleyen bir
emniyetçinin yardimiyla herkesi sag salim yere aldi.
Bu kazayla özel olarak ilgileniyorum çünkü karimin
basina geldi. Kazada bizleri endiselendirse de, Joanne
bilhassa güvenlik bilinci oturmus bir tirmanisçidir,.
Basitçe belirtildigi gibi, Joanne’nin dogru atildigina
emin oldugu bir dügüm çözülmüstü. Biz sadece
nedenlerini kuramsal olarak düsünebiliriz, ama sebep
olan faktörler ortada.
KAZANIN ANALIZI: Geleneksel bir sekizli dügümü atmak
yerine, Joanne çifte bulin dügümünü (bowline) tercih
etmisti. Bulini 8’li yerine tercih etmesinin ana
nedeni, bulinin düsüsün ardindan daha kolay
çözülebilmesiydi. Joanne ayrica simdilerde moda olan
“yedekleme dügümünü atmamayi” tercih etmisti, bazi
tirmanisçilar bunu sinir bozucu buluyor. Çünkü hem
dügüm kocaman oluyor hem de kalan kuyruk kismi ipin
klip yapilan kismi civarinda sarkiyor. Insanlar ayrica
söyle zannediyorlar, olusan kuyrugu dügümün içine geri
sokmak, hem dügümü güçlendirir hem de sinir bozucu
kuyrugu ortadan kaldirir.
- Yerdeyken dügümü acele kontrol etti ve eline aldi,
ama üstünkörü bir sekilde sIkistirmaya çalisti.
- Ip yeni ve kaygandi, böyle olunca da çözülmeye
meyilliydi.
KAZANIN ÖNLENMESI: Kurtarma ekipleri ve tirmanis
okullari çok mantikli bir sebepten dolayi sürekli 8’li
dügümünü kullanirlar. Daha güvenli bir dügümdür. Çok
daha iyi biçimde sIki durur, ve bir miktar daha güçlü
sayilir.
- Dügümü adamakilli sIkmak için daha çok çaba
gösterilseydi çözülmesini engelleyebilirdi. Elle
çekerek sIkistirma daima önemlidir, özellikle görece
yeni ve sert ipler kullanirken. Çogumuz tirmanisi
ögrenirken, arkadaslarimiz yada hocamiz bütün
dügümleri elle sIkistirma stresine girerler. Ama
birkaç yüz seferden sonra, herkes otomatik olarak
baglanmaya baslar ve bu sürece daha az dikkat edilir.
Kötü fikir !
- Yedekleme dügümünü ihmal etmek kötü mühendislik
demektir. Yedekleme dügümü size bir miktar kuyruk
birakir. Eger yedekleme çözülürse, feci hatanin
olusmasindan önce kullanabileceginiz hala 15-20 cmlik
ipiniz var demektir.
- Ayni zamanda 5-7 cmlik kuyrugu dügümün içine
soktugunuzda, kendisini disari atmaya çalisir ve
gevsek bir dügümle kalirsiniz. O zaman da elle
sIkistirilmamis hale gelir.
- Siklikla, “tamam ya moruk” diyerek onyillardir tekli
bulin dügümüne güvenenlere rastliyorum. Bu benim için
bir sey ifade etmiyor. Bulin dügümü çözülen 1000’de 1
insandan biri olmak istemiyorum. Biz 10 000 000’da 1
sekizli dügümü çözülenlerin arasinda olmayi yegleriz.
ÇEV: Demir Aydemir |
